:: Časopis ''Nastava i vaspitanje'' - br. 2 - 2008. ::

Nastava i vaspitanje
Časopis za pedagošku teoriju i praksu
Broj 2 - 2008. godina
No 2 ENGLISH

Sve informacije o časopisu Nastava i vaspitanje možete dobiti na broj telefona 011/2687-749.
Narudžbenicu za časopis možete skinuti sa našeg sajta ...narudžbenica...

NASTAVA I UČENjE
Mr Gisli Thorsteinsson, Dr Tom Page:
Razvoj nastavnog programa za unapređivanje kreativnosti u obrazovanju
Dr Mirko Dejić:
Neki aspekti obrazovanja učitelja u oblasti metodike nastave matematike
Dr Anđelka Ignjačević:
Specifičnosti nastave stranog jezika struke
Doc. Dr Stanko Cvjetićanin, Mr Nataša Branković, Mr Božica Samardžija:
Stavovi učenika četvrtog razreda osnovne škole o samostalnom istraživačkom radu u nastavi poznavanja prirode

PROBLEMI VASPITNOG RADA
Dr Marina Arseno vić-Pavlo vić, Mr Zorana Jolić, Nataša Buha-Đuro vić:
Socijalna bliskost i opis osobina Srba koje im pripisuju deca Roma intergrisana u redovne škole
Bojan Jorgić, Nataša Veselinović:
Izostajanje učenika sa časova fizičkog i zdravstvenog vaspitanja u niškim gimnazijama

METODOLOGIJA ISTRAŽIVANjA
Dr Olivera Knežević-Florić:
Produktivni eklekticizam kao metodološka mogućnost

PREDŠKOLSKO VASPITANjE
Lidija Miškeljin:
Otvoreni kurikulum dečjeg vrtića

NASTAVNICI I SARADNICI U OBRAZOVANjU
Dr Emina Hebib:
Kako nastavnici procenjuju okolnosti u kojima rade?
Dr Biljana Trebješanin, Dr Dušanka Lazarević:
Motiv postignuća studentkinja različitih nastavničkih fakulteta
Mr Milja Vujačić:
Kako nastavnici vide sami sebe

PRIKAZI
Dr Bosiljka Đorđević:
Psihologija i obrazovanje
Dr Dušan M. Savićević:
Savremeni problemi društveno-moralnog vaspitanja
Dr Emina Kopas-Vukašinović:
O darovitosti i darovitom detetu u školi

REZIMEI TEKSTOVA

NASTAVA I UČENjE

Gisli Thorsteinsson, M.A.
Iceland University of Education, V/Stakkahlíd, Iceland
Tom Page, Ph.D.
Loughborough University, UK
Pregledni članak
UDK-37.011 (37.036)

RAZVOJ NASTAVNOG PROGRAMA ZA NAPREĐIVANjE KREATIVNOSTI U OBRAZOVANjU (1)

Obrazovanje koje podstiče kreativnost počiva na pretpostavci da je svako kreativan. Učenici mogu na najbolji način da iskoriste svoju kreativnost kada im se pruži prilika da sazrevaju i da se razvijaju na svestan i ciljan način. Teorija inovativnog rada naglašava da pojedinci koriste svoje stvaralačke moći da oblikuju svoje okruženje. Cilj inovativnog rada je da podstakne ovaj aspekt dečjeg karaktera i tako ojača stabilnost budućih društava. Srž ove teorije može se iskazati na sledeći način: "Čovek je stvaralac svog ljudskog sveta" (Thorsteinsson 1996). U ovom radu će se raspravljati o tome kako se obrazovanje koje podstiče kreativnost razvija u islandskom školskom sistemu. Prikazaćemo pedagogiju, ideologiju, etičke dimenzije i njihovu praktičnu primenu u islandskom školskom sistemu. Biće opisana i saradnja Islanda s ostalim evropskim zemljama u oblasti kreativnog obrazovanja, kroz novi projekat Minerva, pod nazivom InnoEd.

Ključne reči: Kreativno obrazovanje, dizajn, informaciona i računarska tehnologija, InnoEd, nacionalni nastavni program, virtuelno obrazovno okruženje, kreativnost, praktična primena znanja, internet , pronalasci.

CURRICULUM DEVELOPMENT TO IMPROVE CREATIVITY IN EDUCATION

Innovation Education is premised on the statement that everyone is creative. Students can best utilize their creativity when given the opportunity to mature and develop in a conscious and targeted manner. The theory of Innovation work emphasises that the individual use their powers of creation to mould their environment. Innovation work is intended to encourage this aspect of a child's character and thereby strengthen the stability of future societies. The heart of the theory might be stated, "Man is the creator of his human world" (Thorsteinsson 1996). This paper will discuss how Innovation Education (IE) has developed in the Icelandic school system; its character, pedagogy, ideology, ethical dimensions, and practical applications. In addition it will describe Iceland's cooperation with other European countries in Innovation Education, as a new Minerva project, under the name InnoEd.

Keywords: Innovation Education, Design and Technology, Information and computer technology, InnoEd, National Curriculum, Virtual learning environment, Creativity, practical use of knowledge, Internet, inventions, design.

1 - Rad je pripremljen za Nastavu i vaspitanje. Naslov originala: Curriculum development to improve creativity in education. Redakcija je intervenisala u tekstu kako bi ga učinila homogenijim i jasnijim za naše čitaoce.

sadržaj

Dr Mirko Dejić
Učiteljski fakultet, Beograd
Izvorni naučni rad
UDK-371.3(51-7

NEKI ASPEKTI OBRAZOVANjA UČITELjA U OBLASTI METODIKE NASTAVE MATEMATIKE

Specifičnost znanja i veština koje učitelji treba da imaju u oblasti metodike nastave matematike sastoji se u njihovom tesnom povezivanju sa različitim oblastima nauke, pre svega struke i didaktike, a zatim sa psihologijom, logikom, metodikom nastave matematike u višim razredima, filozofijom itd. U kontekstu tih veza, u radu se izdvajaju znanja i veštine koje su neophodne za uspešan rad učitelja u praksi. U nekoliko nastavnih situacija pokazuje se sva složenost nastavnog procesa i neophodnost širokog obrazovanja učitelja.

Ključne reči: obrazovanje učitelja, psihološke osnove, nastavna praksa, matematika.

SOME ASPECTS OF TEACHER TRAINING IN THE FIELD OF MATHEMATICS TEACHING METHODOLOGY

The specifities of knowledge and skills in the field of Mathematics teaching methodology which the teachers should posses lie in the need for closer integration with different scientific disciplines, above all of their own field and didactics, then with psychology, logic, mathematics teaching methodology for senior classes, philosophy, etc. In the context of these relations, the paper points out some aspects of knowledge and skills necessary for successful practical work of teachers. Several teaching situations show all the complexity of the teaching process and the need for a wider education of teachers.

Keywords:   teacher   education,   psychological   grounds,   teaching   practice, mathematics.

sadržaj

Dr Anđelka Ignjačević
Filozofski fakultet, Beograd
UDK-371. 3(80)
Pregledni članak

SPECIFIČNOSTI NASTAVE STRANOG JEZIKA STRUKE

U radu se razmatraju glavne karakteristike nastave stranog jezika u funkciji struke i zahtevi koje takva nastava postavlja pred nastavnika. Za razliku od nastave tzv. opšteg stranog jezika, nastava stranog jezika struke izvodi se sa najčešće sa odraslim polaznicima, studentima i zaposlenima, a u manjem obimu u srednjim stručnim školama i podrazumeva se da polaznici već poseduju osnovna znanja "opšteg" jezika. Pored navođenja specifičnosti stranog jezika struke u odnosu na "opšti" jezik, pažnja je posvećena i specifičnostima zahteva koji se postavljaju pred nastavnika i iznose se neki predlozi za poboljšanje obuke budućih nastavnika stranog jezika struke.

Ključne reči: strani jezik struke, "opšti" strani jezik, nastava stranog jezika struke, nastavnik stranog jezika struke.

T EACHING FOREIGN LANGUAGE FOR SPECIFIC PURPOSES

The paper discusses the main features of teaching foreign language for specific purposes (LSP) and the requirements that this type of teaching poses to the teacher. In difference to "general" language teaching, LSP is usually taught to adult learners, university students or professionals and, to a lesser degree, secondary vocational school students, who already possess basic knowledge of "general" language. Besides the consideration of the specifities of LSP in relation to "general" language, attention is paid also to the specifities of the requirements posed to the teacher, and some suggestions are offered concerning the enhancement of pre-service teacher training.

Keywords: foreign language for specific purposes, "general" foreign language, LSP teaching, LSP teacher.

sadržaj

Doc. Dr Stanko Cvjetićanin
Mr Nataša Branković
Pedagoški fakultet, Sombor
Mr Božica Samardžija
OŠ "Svetislav Golubović - Mitraljeta", Beograd
Izvorni naučni rad
UDK-37.025

STAVOVI UČENIKA ČETVRTOG RAZREDA OSNOVNE ŠKOLE O SAMOSTALNOM ISTRAŽIVAČKOM RADU U NASTAVI POZNAVANjA PRIRODE

Savremena nastava poznavanja prirode trebalo bi da omogući što samostalniji  rad  učenika.  Važnu  ulogu  u  ostvarivanju  ciljeva i zadataka nastave poznavanja prirode ima i motivacija, kao i spremnost učenika za samostalan rad. Cilj ovog rada je analiza stavova učenika četvrtog razreda o samostalnom istraživačkom radu na časovima poznavanja prirode. Zadaci istraživanja su analiza stavova učenika prema primeni istraživačke nastave posle realizacije jednomesečnog pedagoškog eksperimenta u kome su učenici nastavne sadržaje o biljkama obrađivali putem samostalnih istraživačkih zadataka, problemskih situacija i učenja putem otkrivanja. U istraživanju je korišćena deskriptivna i analitička metoda. Instrument istraživanja je anketa. Anketirano je 83 učenika. Rezultati ankete su obrađeni statističkim postupkom. Na osnovu dobijenih rezultata, zaključujemo da su učenici formirali pozitivne stavove prema samostalnom radu, bez obzira na postignuti uspeh u prethodnom razredu iz predmeta Poznavanje prirode. Učenici smatraju da na taj način lakše usvajaju nova znanja, kao i da je nastava zanimljivija.

Ključne reči: nastava poznavanja prirode, samostalni istraživački rad, stavovi, učenici četvrtog razreda osnovne škole.

ATTITUDES OF FOURTH-GRADE PRIMARY-SCHOOL STUDENTS TOWARDS INDEPENDENT RESEARCH IN SCHOOL SUBJECT: NATURE

Modern teaching of the subject Nature should include more of individual independent work by students. Motivation and preparedness of students for independent work play an important role in achieving teaching goals. The aim of our research was to analyse the attitudes of the fourth-grade students towards individual and independent research work at Nature classes. The task was to analyse the students' attitudes towards research oriented teaching practice after the completion of a month-long pedagogical experiment in which the students studied teaching contents on plants via individual research tasks, problem situations and learning by discovering. We used the descriptive and analytical research method. A questionnaire was used as the instrument of the research. According to the results, we conclude that the students formed positive attitudes towards independent work, without regard to the achievement results in Nature in the previous academic year. The students hold that in this way they acquire new knowledge more easily and find the teaching process more interesting.

Keywords: Nature teaching, independent research work, attitudes, fourth-grade primary-school students.

sadržaj

PROBLEMI VASPITNOG RADA

Dr Marina Arsenović-Pavlović
Mr Zorana Jolić
Nataša Buha-Đurović
Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, Beograd
Izvorni naučni rad
UDK-376.6.(376 .74)

SOCIJALNA BLISKOST I OPIS OSOBINA SRBA KOJE IM PRIPISUJU DECA ROMA INTERGRISANA U REDOVNE ŠKOLE

Rezultati koje ovde saopštavamo deo su rezultata ponovljenog istraživanja koje je prvobitno izvedeno u jednoj školi, a potom prošireno na 23 škole na teritoriji Beograda, na većem uzorku ispi-tanika i sa većim brojem studenata-istraživača. Predmet ispitivanja bili su kvalitet druženja i osobine koje deca Roma pripisuju deci većinskog naroda, i socijalna bliskost s njima. Polovina dece daje neutralan, nešto manje pozitivan, a veoma mali procenat negativan opis većinskog naroda. Sva deca su u opis uvrstila osobine ličnosti, skoro sva odlike ponašanja, manje od polovine odlike fizičkog izgleda, dok desetina u opis uključuje posedovanje neke imovine. U učestalosti navođenja određenih osobina nisu utvrđene značajne polne razlike, iako devojčice češće daju pozitivan opis većinskog naroda. Deca Roma pokazala su visoku spremnost za stupanje u odnose različitog stepena bliskosti sa decom većinskog naroda. Rezultati ponovljenog slažu se sa nalazima prvobitnog istraživanja. Razlika je u većoj socijalnoj bliskosti dece Roma integrisane u redovni školski sistem sa decom većinskog naroda, u odnosu na učenike koji se školuju u segregiranim uslovima (prvo istraživanje). Rezultati imaju značajne implikacije za rad i obrazovanje različitih profila stručnjaka i sugerišu primenu pozitivnih strategija u obrazovanju Roma na svim nivoima školovanja.

Ključne reči: socijalna bliskost (distanca), deca Roma, profesionalno znanje, inicijalno obrazovanje studenata.

SOCIAL CLOSENESS AND FEATURES THAT ROMA SCHOOL CHILDREN ASSIGN TO SERBS

The results that we present here represent a part of the results of a repeated research, originally performed in one school and then extended to 23 schools in Belgrade, including a larger sample and a greater number of students-researchers. The subject of the research was: the quality of relations, the level of social closeness, and features that Rom children assign to children of the majority nation. Half the children gave neutral, a bit less of them somewhat less positive, and a very small percentage of children gave negative descriptions of the majority nation. All children included personality traits in their descriptions; almost all included behaviour patterns; less than a half physical appearance; while only about ten children included material possessions. The frequency of particular features did not show any gender differences, although girls seem to have somewhat more positive views of the majority nation. Rom children demonstrated a high level of readiness to engage in relationships of various degrees with children of the majority nation. The results of re-examination were in accordance with the results of the original research. Rom children who are integrated in regular schools with children of the majority nation develop greater social closeness with them than the children who gain their education in segregated conditions (the first research). The results bear significant implications for work and education of different profiles of practitioners and call for application of positive strategies in Rom education at all educational levels.

Keywords: social closeness (distance), Rom children, professional knowledge, initial pre-service education.

sadržaj

Bojan Jorgić
Nataša Veselinović
Univerzitet u Nišu, Niš
Izvorni naučni rad
UDK-37.032

IZOSTAJANjE UČENIKA SA ČASOVA FIZIČKOG I ZDRAVSTVENOG VASPITANjA U NIŠKIM GIMNAZIJAMA

Istraživanje je sprovedeno sa ciljem da se utvrdi učestalost i razlozi izostajanja učenika niških gimnazija sa časova fizičkog vaspitanja. Uzorak ispitanika je činilo 280 učenika trećeg razreda iz tri niške gimnazije. Za prikupljanje podataka korišćena je tehnika anketiranja. Rezultati istraživanja su pokazali da čak 40% učenika uvek ili ponekad izostaje sa časova fizičkog vaspitanja, pri čemu je to naročito izraženo kod devojčica. Navedeni razlozi izostajanja ukazuju nam na to da učenici smatraju fizičko vaspitanje za manje bitan nastavni predmet i da pojedini profesori ne organizuju časove u skladu sa vaspitno-obrazovnim vrednostima. Dobijeni rezultati nam takođe pokazuju da aktivno bavljenje sportom bilo u sportskom klubu ili nekoj školskoj sportskoj sekciji pozitivno utiče na smanjenje broja učenika koji izostaju sa časova fizičkog vaspitanja, dok školski uspeh nije povezan sa izostajanjem.

Ključne reči: učenici, razlozi izostajanja, časovi fizičkog vaspitanja, određene karakteristike učenika.

ABSCENCY AT PHYSICAL AND HEALTH EDUCATION CLASSES IN GRAMMAR SCHOOLS IN NIŠ

Our research was aimed at determining the frequency and the reasons for students'not attending classes of physical education in grammar schools in Niš. The sample comprised 280 third-year students in three grammar schools in Niš. Poll technique was used to gather data. The results showed that as many as 40% of students regularly or periodically skip classes of physical education, girls more than boys. Their stated reasons indicate that they regard physical education as a less important teaching subject, but also that some teachers do not organize classes in accordance with educational values. The obtained results also show that active involvement in sport, either in a sport club or school sport teams, has positive influence on the reduction of the number of students that skip these classes, while academic achievement is not connected with skipping classes of physical and health education.

Keywords: students, reasons for skipping classes, physical and health education classes, particular students' features.

sadržaj

METODOLOGIJA ISTRAŽIVANjA

Dr Olivera Knežević-Florić
Filozofski fakultet, Novi Sad
Pregledni članak
UDK-37.015

PRODUKTIVNI EKLEKTICIZAM KAO METODOLOŠKA MOGUĆNOST

Rad predstavlja pokušaj formulisanja nekih metateorijskih aspekata o mogućnosti integracije više teorija, teorijskih osnova ili modela u domenu primenjenih nauka. Eksplicirajući šta se do sada uradilo putem primene eklektičkog pristupa u primenjenim naukama, autor u radu nastoji da pozicionira metodološke pretpostavke eklekticizma i postupka integracije kao metodološke mogućnosti i time doprinese široj primeni sistematičnijih, konzistentnijih i uspešnijih integracionih pokušaja u pedagogiji, ali i u drugim naukama.

Ključne reči: eklekticizam, integracija, metateorijska analiza, metodološka orijentacija, pedagogija.

PRODUCTIVE ECLECTISM AS A METHODOLOGICAL POSSIBILITY

This paper represents an attempt to formulate some meta-theoretical aspects and possibilities of integrating a number of theories, theoretical foundations or models in the domain of the applied science. By explicating what has been achieved by the use of an eclectic approach in applied sciences the author has attempted to position the methodological assumptions of eclecticism and integration procedures, and so contribute to a wider use of more systematic, consistent, and successful integrative attempts in pedagogy and other disciplines.

Keywords: eclecticism, integration, meta-theoretical analysis, methodological orientation, pedagogy.

sadržaj

PREDŠKOLSKO VASPITANjE

Lidija Miškeljin
Visoka škola strukovnih studija za obrazovanje vaspitača, Kikinda
Pregledni članak
UDK-373.2

OTVORENI KURIKULUM DEČJEG VRTIĆA (1)

U radu je prikazan jedan oblik akcionog istraživanja u razvijanju i oblikovanju otvorenog kurikuluma vaspitača dečjeg vrtića "Cerak" u Beogradu. U prvom delu rada prikazana su tumačenja teorije i prakse kurikuluma u vaspitanju i obrazovanju. Razlike koje postoje u tumačenjima, shvatanjima i određivanju kurikuluma proizilaze, pre svega, iz orijentacije samih autora koji ih definišu i objašnjavaju, njihovih ličnih stavova i odnosa prema praksi kurikuluma. Pristup kurikulumu koji je zastupljen u radu bazira se na tvrdnji i postavkama Stenhausa koji kurikulum posmatra kao proces i praksu, kao i na radovima N. King koja je ukazala na uticaj konteksta u praksi kurikuluma. Razvijanje otvorenog kurikuluma u vaspitno-obrazovnom procesu posmatra se kroz odnos vaspitača prema procesu učenja. Planiranjem, vođenjem, posmatranjem i vrednovanjem vaspitač razrađuje koncepciju programa (kreira kurikulum) i na taj način se izgrađuje kao profesionalac. Ovaj rad pokazuje da dilema vaspitača predstavlja osnovu za građenje veza između naučnih teorija učenja i podučavanja predškolskog deteta i konkretnih vaspitnih postupaka. Njihovo preispitivanje i usklađivanje predstavlja osnov za istraživanje sopstvene prakse. Vaspitač direktno učestvuje u kreiranju i programiranju vaspitno-obrazovnog rada, rekonstruiše vaspitno-obrazovni proces i preispituje svoju ulogu. Vrtić koji razvija otvoreni kurikulum uključuje mišljenje i učenje u zajednici te tako postaje mesto življenja.

Ključne reči: otvoreni kurikulum, akciono istraživanje, kreiranje i programiranje vaspitno-obrazovnog rada, istraživanje prakse.

OPEN PRESCHOOL CURRICULUM

The paper illustrates a mode and the approach of an action research on developing and shaping an open curriculum by the preschool teachers in "Cerak" kindergarten in Belgrade. The first part discusses some theoretical and practical curricular issues. The differences in interpreting, understanding and practices in curriculum development arise from, primarily, the authors' orientations and their personal attitudes towards curricular practices. The approach and attitudes towards curriculum of this author are based on the assumptions and presumptions by Stenhouse, who views curriculum as a process and practice, and on the work of N. King who stressed the influence of context in curricular practice. The development of an open curriculum is observed here through teachers' attitudes towards the learning process. Teachers develop and elaborate the curriculum in the processes of planning, performing, monitoring and assessing and, at the same time, develop themselves professionally. Our research shows that dilemmas stimulate teachers to reflect on and seek for relations between scientific theories on learning and preschool teaching and particular educational procedures. Self-examination and adaptation are the basis for examining one's own practice. The preschool teacher is directly engaged in creating and programming the educational process, restructures it and reassesses her own role. A kindergarten that accepts and develops open curriculum includes in it also beliefs and values of wider community and thus becomes a place for living.

Keywords: open curriculum, action research, creating and programming of educational process, research on practice.

(1) - Rad je deo specijalističkog rada odbranjenog na Filozofskom fakultetu u Beogradu - Odeljenje za pedagogiju, 2005. godine, pod nazivom "Razvijanje otvorenog kurikuoluma u dečjem vrtiću "Cerak"", pod mentorstvom prof. dr Mirjane Pešić.

sadržaj

NASTAVNICI I SARADNICI U OBRAZOVANjU

Dr Emina Hebib
Filozofski fakultet, Beograd
Izvorni naučni rad
UDK-371.12(371.621)

KAKO NASTAVNICI PROCENjUJU OKOLNOSTI U KOJIMA RA DE?

Složenost delatnosti i unutrašnje strukture školske institucije omogućava  izdvajanje  tzv.  sadržajno-strukturalnih  komponenata škole i njihovih sastavnih elemenata. Ukoliko školu posmatramo kao kontekst u kojem nastavnici ostvaruju svoju profesionalnu ulogu, pojedine komponente škole i njihove elemente možemo razumevati i kao okolnosti u kojima deluju nastavnici. U radu je dat prikaz dela rezultata ispitivanja mišljenja nastavnika o elementima sadržaja i strukture škole kao ograničavajućim ili podsticajnim okolnostima za rad. Dobijeni rezultati pokazuju da najveći broj ispitanih nastavnika izdvaja pojedine elemente organizacije rada i života škole kao okolnosti koje ih ograničavaju u radu, a pojedine elemente socijalnog sistema škole kao okolnosti koje ih podstiču u radu. Iako se ograničavajuće ili podsticajne okolnosti za rad nastavnika samo delimično nalaze u školi, mišljenje nastavnika o tome šta ih ograničava, a šta podstiče u radu može predstavljati dobru polaznu osnovu za restrukturiranje i razvoj škole kao institucije.

Ključne reči: socijalni sistem škole, školski program, organizacija rada i života škole, upravljanje i rukovođenje školom, elementi sadržaja i strukture škole kao okolnosti u kojima rade nastavnici.

HOW DO TEACHERS EVALUATE THEIR WORKING CONDITIONS?

The complexity of work and internal structure of school institutions enables the distinguishing of the so-called content-structural components of school and their constitutive elements. If we regard school as a context in which teachers play their professional roles, some school components and their elements can be seen as the conditions in which teachers act. The paper offers a review of the partial results of a research on teachers' views of the elements of the content and structure of the school that they find limiting or stimulating for work. The obtained results show that the majority of the interviewed teachers select particular elements of the organization of work and life in their school as factors that limit their work, while some elements of the school social system are seen as stimulating factors. Although both limiting and stimulating factors for teachers' work are only partially situated in schools themselves, the teachers' opinions about what limits them and what stimulates them may be used as a good starting point for restructuring and development of the school as an institution.

Keywords: school social system, curriculum, organization of work and life of school, school management, school content and structure elements as conditions in which teachers work.

sadržaj

Dr Biljana Trebješanin
Učiteljski fakultet, Beograd
Dr Dušanka Lazarević
Fakultet sporta i fizičkog vaspitanja, Beograd i Filozofski fakultet, Novi Sad
Izvorni naučni rad
UDK-371.13

MOTIV POSTIGNUĆA STUDENTKINjA RAZLIČITIH NASTAVNIČKIH FAKULTETA

Cilj istraživanja je ispitivanje stepena izraženosti motiva postignuća i karakteristika njegove strukture kod studentkinja budućih profesora razredne nastave i studentkinja budućih profesora fizičkog vaspitanja i njihovo poređenje. Primenjen je instrument MOP2002 (Franceško i sar., 2002a) koji meri motiv postignuća kao složenu dispoziciju koju čine četiri komponente. Uzorak čini 316 studentkinja (206 budućih profesora razredne nastave i 110 budućih profesora fizičkog vaspi ta-nja). Rezultati pokazuju da studentkinje budući profesori fizičkog vaspi ta-nja imaju statistički značajno izraženiji motiv postignuća u odnosu na stu-dentkinje buduće profesore razredne nastave. Redosled komponenata ovog moti-va od najizraženije do najmanje izražene isti je u oba poduzorka (ostvarenje ciljeva kao izvor zadovoljstva, istrajnost u ostvarivanju ciljeva, orijentacija ka planiranju i takmičenje s drugima). Statistički značajne razlike, u korist budućih profesorki fizičkog vaspitanja, postoje u pogledu ostvarenja ciljeva kao izvor zadovoljstva, istrajnosti u ostvarivanju ciljeva i takmičenja sa drugima. Razlici u karakteristikama motiva postignuća najviše doprinosi komponenta takmičenje s drugima.

Ključne reči: motiv postignuća, studentkinje, budući nastavnici.

ACHIEVEMENT MOTIVES OF FEMALE STUDENTS OF DIFFERENT TEACHER COLLEGES

The scope of the research, whose results are presented in this paper, was to examine and compare the levels of achievement motives and the characteristics of their structure among prospective class teachers and teachers of physical education. Applied was the instrument MOP2002 (Francesco and ass, 2002a) which measures achievement motive as a complex disposition of four components. The sample comprised 316 female students (206 prospective class teachers and 110 prospective teachers of physical education). The results show that prospective teachers of physical education have significantly more expressive achievement motives compared to class teachers. The order of the motive's components, from the most expressive to the least expressive was the same in both sub-samples (achievement of goals as a source of pleasure, persistence in goal achievement, orientation towards planning and competition with others). Statistically significant differences, to the advantage of teachers of physical education, were related to achievement of goals as a source of pleasure, persistence in goal achievement and competition with others. The last one, competition with others, contributed most to the difference in the characteristics of goals achievement.

Keywords: achievement motive, female students, prospective teachers

sadržaj

Mr Milja Vujačić
Institut za pedagoška istraživanja, Beograd
Izvorni naučni rad
UDK-371.12

KAKO NASTAVNICI VIDE SAMI SEBE

U radu se razmatra problem samopercepcije učitelja i nastavnika. Prikazani su i analizirani rezultati dobijeni istraživanjem u osnovnim, srednjim stručnim školama i gimnazijama u Srbiji. Polazna osnova istraživanja je potreba da se teorijske analize, koje se uglavnom odnose na poželjne karakteristike nastavnika, dopune i percepcijom nastavnika o stanju na terenu. Namera našeg istraživanja je da nastavnici prvo ocene svoj rad iz sopstvene perspektive, a zatim iz perspektive učenika. Nastavnici su se takođe izjasnili i o poželjnim karakteristikama nastavnika. Rezultati pokazuju da su nastavnici upućeni u to kako bi trebalo da se ponaša idealni nastavnik, ali se, po njihovom mišljenju, u praksi to ne dešava. Iz ovakvih rezultata proizlazi potreba za daljim usavršavanjem naših nastavnika u oblasti nastavničkih kompetencija.

Ključne reči: nastavnik, samopercepcija, nastava, učenici.

HOW TEACHERS SEE THEMSELVES

The paper discusses the problem of self-perceptions among teachers. Presented and analysed are the results obtained by a research in primary, vocational and grammar schools in Serbia. The starting point of the research was to try to supplement theoretical analyses that mainly relate to desirable features of good teachers with the perception of the teachers themselves of the actual situation in practice. Our intention was to make teachers evaluate their own work, and then to obtain the same evaluation from the students' perspective. The teachers were also asked to state desirable characteristics of the teacher. The results showed that the teachers are informed about how an ideal teacher should behave, but that, in practice, it rarely happens. Results like this indicate to a need for further teacher training in the area of teaching competencies.

Keywords: teacher, self-perception, teaching, students.

sadržaj

PRIKAZI

Dr Bosiljka Đorđević
Beograd
Prikaz dela
UDK-37.01 (159.9)

PSIHOLOGIJA I OBRAZOVANjE
Osnove pedagoške psihologije: Dr Đorđe M. Đurić, USE - Unija fakulteta Jugoistočne Evrope - Union of Faculty of Eastern Europe. PROMETEJ, Novi Sad, 2008, 223 strane

Nedavno je u izdanju Unije fakulteta Jugoistočne Evrope (USE) izašla knjiga (udžbenik) dr. Đorđa Đurića pod naslovom Psihologija i obrazovanje, sa podnaslovom Osnove pedagoške psihologije.
Ovo je sedmo izdanje knjige, što već samo po sebi ukazuje na njen značaj i vrednost za one kojima je ovakva literatura neophodna. Izdanje zaslužuje posebnu pažnju čitalaca zato što sadrži mnoge novine kako u pogledu naučnih i stručnih saznanja, tako i u načinu prezentiranja sadržaja.
Au t o r se u celini pridržavao postavki poznatog psihologa Torndajka (Torndike) koje služe kao osnovna orijentacija za sve one koji se bave obrazovanjem i vaspitanjem dece i mladih:
- upoznavanje deteta i njegovog psihičkog života, i
- nastojanje da se priroda deteta menja i razvija pod uticajem vaspi-tanja i
- obrazovanja.
Dopunjavajući i produbljavajući ranija izdanja ove knjige, dr Đurić je pokazao da prati ne samo nova saznanja iz psiholoških i pedagoških nauka, već i savremenu koncepciju udžbenika.

sadržaj

Dr Dušan M. Savićević
Filozofski fakultet
Prikaz dela
UDK-37.034

SAVREMENI PROBLEMI DRUŠTVENO-MORALNOG VASPITANjA: Dr Bosiljka Đorđević Dr Jovan Đorđević, Savez pedagoških društava Vojvodine, Novi Sad 2007, str. 175.

Istorija nauke i stvarni život pružaju obilje dokaza da stva ra-laštvo i ispoljavanje čovekove intelektualne energije ne pripadaju samo generacijama u prvom redu ljudskog života. Stvaranju u različitim obla-sti ma nauke i umetnosti doprinose daju i pojedinci u odmaklim godinama, kako je to govorio Komenski, na "zaranku" života. Poznati psiholog Leman (Lehman) to je dokumentovao svojim empirijskim istraživanjima navodeći one pojedince čije se stvaralaštvo ispoljilo i u poznoj starosti. Takve istaknute stvaraoce susrećemo i u našem kulturnom krugu. Oni zaslužuju divljenje i duboko uvažavanje. Povod za izrečene misli je i najnovija studija dr Bosiljke Đorđević i dr Jovana Đorđevića Savremeni problemi društveno-moralnog vaspitanja. Oni su se često do sada javljali kao koautori značajnih istraživanja iz oblasti učenja i vaspitanja i već skoro šest decenija (zajedno i pojedinačno) daju doprinos srpskoj pedagoškoj i psihološkoj misli. Svaki ozbiljan analitičar i objektivni naučni kritičar (verujemo) oceniće da je taj doprinos značajan i dragocen.
Živimo u svetu velikih neizvesnosti i kriza koje su zahvatile sve oblasti društvenog i individualnog života: ekonomskoj, političkoj, kul-tur noj, moralnoj, bezbednosnoj, krizi ustanova i organizacija. Razume se da ta kriza nije mogla da mimoiđe ni vaspitanje i obrazovanje, njegove ustanove i organizacije. Pomerila se filozofija obrazovanja sa snažnim naglaskom na kognitivnoj sferi, na pripremanju za efikasno obavljanje funkcija koje su potrebne tržištu, pri čemu se zapostavlja (namerno ili nenamerno) vaspitanje celovite ličnosti sa svim potrebnim vrednosnim i moralnim komponentama. Takvo usko utilitarističko shvatanje obrazovanja i učenja, uvereni smo, vodiće do jednodimenzionalnog čoveka okrenutog sebi i tržištu.

sadržaj

Dr Emina Kopas-Vukašinović
Institut za pedagoška istraživanja, Beograd
Prikaz dela
UDK-376.54

O DAROVITOSTI I DAROVITOM DETETU U ŠKOLI: Slavica B. Maksić, Darovito dete u školi, Zavod za udžbenike, Beograd, 2007, 263 strane.

U izdanju Zavoda za udžbenike, Beograd, 2007. godine je štampana knjiga Darovito dete u školi, čiji je autor dr Slavica Maksić. Knjigu su recenzirali prof. dr Lidija Vučić i dr Bosiljka Đorđević. Nastala je kao rezultat dugogodišnjeg istraživanja problema dečje darovitosti i predstavlja svojevrsnu podršku razvoju darovitosti. Oplemenjena fotografijama i pričama o životu i radu naših istaknutih naučnika i umetnika, ova knjiga je i svedočanstvo o ulozi škole i obrazovanja u razvoju njihovih stvaralačkih potencijala. Danas, iz ugla savremenog školskog sistema, to podrazumeva pravovremeno otkrivanje darovitosti, ali i stvaranje uslova za njen dalji razvoj.
U uvodnom delu knjige autorka obrazlaže dva fundamentalna pri-stu pa darovitosti. Na jednoj strani je reč o pojedincima koji poseduju svojstva, unapred određena, koja treba na vreme otkriti i dalje usmeravati, u posebnim uslovima. Na taj način darovitost podrazumeva izvesnu privi-legiju manjeg broja ljudi, budućih velikih naučnika, umetnika ili uspešnih sportista. Nasuprot ovakvom tumačenju stoji stav da darovitost za određenu oblast predstavlja opšteljudski potencijal, koji je moguće razviti kroz adekvatno planirane i organizovane aktivnosti. U oba slučaja škola jeste jedan od prioritetnih činilaca za razvoj dečje darovitosti. Na putu od zanemarenosti učenika, njihove preopterećenosti, sputavanja ili ometanja njihovog razvoja, do stvaranja sistema mera za zadovoljavanje specifičnih obrazovnih potreba darovite dece, za autorku ove knjige su aktuelna mnoga pitanja u vezi sa školskim programima, nastavnicima i samim učenicima.

sadržaj

ostali brojevi časopisa...
narudžbenica za časopis (za ustanove) ...